Spinoza: Hayat Üzerine Düşünmek
Oluşturan:
Saturday, April 20, 2019

Hayat, Spinoza’ya göre, varlığın tümünde ifadesini bulan “Tanrı’nın varolma kudreti”dir.* Bu kudret, sonsuzun sonlu bir varlıkta hazır bulunuşu, bir yaşama eylemidir. Varolanlar, dolayısıyla insanlar da, yaşama kudretlerini aslında doğanın tümünü oluşturan bu sonsuz ürünler verme kudretinden almaktadırlar. Hayat üzerine düşünmek (meditation), bizzat yaşama eyleminin merkezine (meditatio) yönelmektir; hâlihazırda süren hayata yönelik bir dikkat geliştirmektir: “Hür bir insan hiçbir şeyi ölümden daha az düşünmez ve onun bilgeliği ölüm hakkında değil, hayat hakkında derin bir düşüncedir (meditation)” (Etika, IV. Kitap, önerme 67).

Dolayısıyla bir sonluluk olan insan varlığı kendisindeki sonsuzluktan kopuk olarak ele alınamaz. Spinoza’nın sonluluğu zorlama ile ve sonsuzluğu da zorunluluk ile birlikte düşündüğünü söyleyebiliriz. Zorlama, tıpkı sonluluk gibi, dışsal bir gerektirilmeyle karakterize olur: “Kesin ve gerektirilmiş bir şart içinde var olmak ve etki yapmak için kendisinden başka birisiyle gerektirilmiş olan şeye zorlama (cebrî) diyorum” (Etika, I. Kitap, tanım 7). Öte yandan sonsuzluk ise zorunluluk, demek özgürlük ile birlikte düşünülür: “Sırf kendi tabiatının zorunluluğuyla var olan ve etkinliği yalnız kendisiyle gerektirilmiş bulunan şeye hür diyorum” (aynı yerde).

 

*Burada Tanrı dinsel ya da ahlaki sorumluluğun hesap sorucu mercii olan bir Tanrı değildir, fakat sonsuzluğun, demek sonsuzca sıfatlanmış tözün ifadesi olarak Tanrı’dır (Etika, I. Kitap, tanım 6). Dolayısıyla, Tanrı sonsuzun varlık tarzından başka bir şey değildir.

 

Kaynak: https://ardora.tumblr.com/post/71548215837/spinoza-etika

İllüstrasyon: Judith Josephs

Etiketler:
spinoza
etika
felsefe
Bu içerik
0 puan
Puan ver
1 2 3 4 5

Beğen

Beğendin

Repor et

Rapor edildi
Nedenler
İptal
0 yorum